منتشر شده در : 1405/09/01
باز دید ها:11
سمینار علمی «مبانی و اصول روش تفسیر قرآن به قرآن در اندیشه علامه سید محمدحسین طباطبایی» در نمایندگی جامعة المصطفی افغانستان
🔰برگزاری سمینار علمی «مبانی و اصول روش تفسیر قرآن به قرآن در اندیشه علامه سید محمدحسین طباطبایی» در نمایندگی جامعة المصطفی افغانستان
📚سمینار علمی «مبانی و اصول روش تفسیر قرآن به قرآن در اندیشه علامه سید محمدحسین طباطبایی» در روز شنبه تاریخ 1405/8/30 در نمایندگی جامعة المصطفی افغانستان با حضور استادان، کارشناسان و محصلان برگزار شد.
سخنرانان در این محفل، ضمن بررسی ابعاد علمی و فکری علامه طباطبایی، بر جامعیت علمی، نوآوری در روش تفسیر قرآن به قرآن، قدرت استدلال و تحلیل فلسفی و توانایی ایشان در شناخت نیازهای فکری زمانه و گفتوگوی عقلانی با مکاتب معاصر تأکید کردند.
این سمینار با تلاوت آیاتی از قرآن کریم توسط قاری ارجمند، سید حسینعلی کریمی، آغاز شد. سپس آقای صداقت، مجری برنامه، با اشاره به جایگاه قرآن کریم بهعنوان کتاب هدایت و سعادت انسان، فهم عمیق معارف آن را نیازمند شناخت روشهای صحیح تفسیر دانست و تأکید کرد که برای دستیابی به مراد واقعی آیات، نباید به معنای ظاهری و ابتدایی یک آیه بسنده کرد، بلکه باید ارتباط معنایی آن با سایر آیات قرآن نیز مورد توجه قرار گیرد. وی تفسیر ارزشمند «المیزان فی تفسیر القرآن» را نمونه برجسته این رویکرد معرفی کرد. در ادامه، آقای محمدآصف حکمت، معاون تحقیقات و پژوهش دانشگاه، با تأکید بر مسئولیت مسلمانان در برابر قرآن کریم، قرائت، استماع، ترتیل و تدبر در آیات الهی را از مهمترین وظایف مؤمنان برشمرد و تصریح کرد که ارتباط با قرآن نباید به قرائت ظاهری محدود شود، بلکه تأمل در مفاهیم آن میتواند نگرش انسان به زندگی و جهان هستی را متحول سازد.
آقای حکمت همچنین دانش تفسیر را از عرصههای مهم علوم اسلامی دانست و با اشاره به اهتمام جامعةالمصطفی العالمیه به توسعه آموزش تفسیر و علوم قرآنی، یادآور شد که این نهاد حتی در دوره جمهوریت افغانستان، با وجود استقبال محدود از چنین رشتههایی، به مطالعات قرآنی توجه داشته و زمینۀ تحصیل متقاضیان را در رشتههای علوم قرآن و تفسیر در مقاطع لیسانس و ماستری فراهم نموده است. وی با معرفی روشهای مختلف تفسیری، از جمله روش عقلی، روایی و اعجاز عددی، روش تفسیر قرآن به قرآن را یکی از برجستهترین شیوههای فهم و تبیین آیات دانست؛ روشی که در آن برای تفسیر یک آیه از آیات دیگر قرآن کریم بهره گرفته میشود.
در بخش دیگری از سمینار، مولوی مسلم، عالم دین، به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت علمی و فکری علامه طباطبایی پرداخت و جامعیت علمی و نگاه میانرشتهای را از ویژگیهای برجسته ایشان برشمرد. وی خاطرنشان کرد که شخصیت علامه را نمیتوان تنها در جایگاه یک مفسر خلاصه کرد؛ زیرا ایشان در حوزههایی چون فقه، فلسفه و مسائل اجتماعی نیز صاحبنظر بود. مولوی مسلم، قدرت تحلیل، استدلال و ارزیابی انتقادی را از دیگر ویژگیهای مهم علامه دانست و تأکید کرد که ایشان به نقل دیدگاههای دیگران بسنده نمیکرد، بلکه با بررسی و سنجش آرای مختلف، به تحلیل مستقل مسائل میپرداخت. وی همچنین نوآوری علامه در روش تفسیر قرآن به قرآن را فراتر از مراجعه به آیات دیگر دانست و تأکید کرد که اهمیت اصلی این ابتکار در ایجاد نظامی منسجم و روشمند برای فهم قرآن و کشف ارتباط درونی آیات نهفته است؛ ویژگیای که جایگاه «المیزان» را در میان آثار تفسیری برجسته ساخته است.
مولوی مسلم در ادامه، به نقش علامه طباطبایی در مواجهه علمی و عقلانی با اندیشههای ماتریالیستی و مکاتب فکری معاصر اشاره کرد و گفت که ایشان با تکیه بر تواناییهای فلسفی و استدلالی خود، به نقد مبانی جریانهای مادیگرا پرداخت و با تدوین و ساماندهی متون آموزشی فلسفه، در گسترش آموزش منظم فلسفه اسلامی در حوزههای علمیه نقش مؤثری ایفا کرد.
در بخش پایانی سمینار، آقای عالمی، معاون علمی و تدریسی نمایندگی جامعة المصطفی افغانستان، شناخت زمان و زمانه را از عوامل اساسی تمایز و ماندگاری شخصیت علمی علامه طباطبایی دانست. وی با اشاره به گسترش جریانهایی چون ماتریالیسم و مارکسیسم در نیمه نخست قرن گذشته، تأکید کرد که پاسخگویی به شبهات و پرسشهای این مکاتب، صرفاً از طریق نقل اقوال و استناد به متون دینی امکانپذیر نبود، بلکه به تبیینی عقلانی و استدلالی از معارف اسلامی نیاز داشت. به گفته وی، علامه با درک این ضرورت، آموزههای دینی را با زبانی عقلانی و قابل فهم برای مخاطبان معاصر و بیروندینی عرضه کرد. آقای عالمی همچنین گفتوگوهای علمی و مکاتبات علامه با برخی اندیشمندان غربی و آشنایی ایشان با سنتهای معرفتی و ادیان دیگر، از جمله هندوئیسم و بودیسم، را نشانه سعه علمی و رویکرد گفتوگومحور ایشان دانست.