نشست علمی «پیامدهای فقدان تفکر انتقادی در نظام تعلیمی افغانستان» در نمایندگی جامعة المصطفی افغانستان

🔰برگزاری نشست علمی «پیامدهای فقدان تفکر انتقادی در نظام تعلیمی افغانستان» در نمایندگی جامعة المصطفی افغانستان
📚نشست علمی تحت عنوان «پیامدهای فقدان تفکر انتقادی در نظام تعلیمی افغانستان» روز یکشنبه تاریخ 1405/2/27 در نمایندگی جامعة المصطفی افغانستان با حضور دانشجویان و اساتید برگزار گردید.
در این نشست علمی آقایان سیدآقاحسن حسینی و علیشاه فایق کارشناسان و آقای دورانعلی محسنی دبیرعلمی بودند.
پس از تلاوت آیاتی چند از کلام‌الله مجید، نخست آقای سیدحسن‌آقا حسینی به طرح بحث پرداخت و به این پرسش اساسی پاسخ داد که «تفکر انتقادی چیست و در منابع دینی چه جایگاهی دارد؟» ایشان بیان داشت که تفکر انتقادی فرآیندی هدفمند، خودتنظیم‌گر و منضبط است که به تفسیر، تحلیل، ارزیابی و استنتاج منجر می‌شود. به گفته وی، بر اساس تعریف معتبر فاسیون (۱۹۹۰)، تفکر انتقادی نوعی قضاوت هدفمند و خودتنظیم‌گرانه است که بر پایه شواهد، مفاهیم، روش‌ها، معیارها و بافت صورت می‌گیرد.
ایشان افزود که این تعریف با رویکردهای دینی نیز هماهنگی کامل دارد؛ زیرا در فقه و اصول نیز «اجتهاد» نوعی فرآیند خودتنظیم‌گرانه برای استنباط احکام شرعی از منابع معتبر عقلی و نقلی به شمار می‌رود. وی تأکید کرد که در دین مقدس اسلام، تفکر، تعقل و تدبر جایگاه ویژه‌ای دارد و قرآن کریم بارها انسان را به اندیشیدن دعوت کرده است. ایشان با استناد به آیه شریفه «الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ» (زمر: ۱۸)، خاطرنشان ساخت که اسلام انسان را به شنیدن سخنان مختلف و انتخاب بهترین آن فرا می‌خواند.
آقای حسینی همچنین اظهار داشت که عقل در اسلام به‌عنوان پیامبر درونی انسان برای رشد، هدایت و تشخیص حق از باطل شناخته می‌شود و در فقه نیز یکی از منابع اصلی استنباط احکام شرعی است. ایشان با اشاره به دیدگاه دانشمندان عقل‌گرای مسلمان گفت: «نحن أبناء الدلیل، نمیل حیث یمیل»، یعنی ما فرزندان دلیل هستیم و هر جا دلیل باشد، همان‌جا می‌رویم. از نظر ایشان، پیروی از پدران و نیاکان بدون تحلیل، تبیین و ارزیابی، انسان را به تقلید کورکورانه سوق می‌دهد و این امر مانعی جدی در مسیر رشد فکری جامعه است.
در ادامه نشست، آقای علی‌شاه فایق نیز به تبیین مفهوم تفکر انتقادی پرداخت و اظهار داشت که تفکر انتقادی، توانایی تحلیل و ارزیابی منطقی، منصفانه و بی‌طرفانه اطلاعات، ادعاها و استدلال‌هاست. ایشان توضیح داد که این مهارت به معنای مخالفت دائمی یا نگاه منفی نیست، بلکه رویکردی هدفمند و تأملی برای رسیدن به نتیجه‌ای عقلانی و آگاهانه است. ایشان افزود که شناسایی مغالطات، استدلال منطقی، ارزیابی اعتبار منابع و توجه به دیدگاه‌های مختلف از مهم‌ترین مؤلفه‌های تفکر انتقادی به شمار می‌رود.
 آقای فایق همچنین به تاریخچه این مفهوم پرداخته و آن را از منظر روان‌شناسی و جامعه‌شناسی بررسی کرد و در پایان، وضعیت موجود نظام تعلیم و تربیت افغانستان را از این منظر مورد تحلیل قرار داد.