به مناسبت سالروز شهادت جانگداز امام ششم شیعیان امام صادق (ع) نشست علمی با عنوان «جایگاه علمی امام صادق علیه السلام» در تاریخ 14/3/ 1401 رأس ساعت 10:30 قبل از ظهر در نمایندگی جامعه المصطفی (ص) العالمیه – افغانستان برگزار گردید. این نشست  همزمان به‌صورت آنلاین از طریق آدرس شبکه‌های اجتماعی در دسترس کاربران فضای مجازی نیز قرار گرفت.

دکتر علیرضا ناصری، دکتر افشاگر و دکتر سید محمد عالمی بعد از تلاوت آیاتی چند از کلام‌الله مجید من‌حیث کارشناسان درجایگاه حاضر شدند.

دکتر علیرضا ناصری پیرامون جایگاه علمی و به‌ویژه مدارای علمی امام صادق علیه السلام صحبت نمود. ایشان در ابتدا خاطرنشان کرد که  اساس رسالت انبیای الهی طبق آیه قران دعوت به حق است. اما این دعوت باید به روش خاصی صورت پذیرد؛ چنان که خداوند در سوره نحل آیه 16 می فرماید:

«ادْعُ إِلى‌ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ».

 در این آیه سه شیوه برای دعوت مطرح شده است:

1.حکمت؛ 2. موعظه حسنه؛   3. جدال احسن؛ بنابراین در دعوت به حق نمی توان از هر شیوه‌ی استفاده کرد. ایشان مدارا وتواضع را در تمامی امورات زندگی و به‌خصوص در دعوت و دفاع از حق و حقیقت و نیز در مناظرات علمی اساسی و مهم ارزیابی نمود.

ایشان ضمن توضیح مفهوم مدارا (tolerance) به نمونه‌های از رفتار توأم با مدارای آن حضرت از برخورد نیک آن حضرت با علمای مذاهب مختلف اسلامی و حتی عالمان غیر مسلمان و دهریون و زنادقه اشاره نمود.

در نهایت ایشان سخنانش را با بیان جایگاه علمی رفیع امام صادق در میان امت اسلامی و رفتار متواضعانه آن حضرت اختصاص داد. وی به سخنی از امام مالک در این زمینه استناد نمود: «مارایت افقه من جعفربن محمد و انه اعلم الامه‏»من فقیه‏تر و داناتر از جعفربن محمد ندیده‏ام. او داناترین فرداین امت است. (1- شمس الدین ذهبى، سیراعلام النبلاء، ج‏6، ص‏257; تاریخ‏الکبیر، ج 2، ص‏199 و 198، ح‏2183.).

وی اظهار داشت که حتی دشمنان عظمت علمی ایشان را قبول داشتند و شیفته مدارای امام صادق بوند. از باب نمونه مفضل وقتی به ابن ابی العوجاء پرخاش کرد، او گفت اگر از شاکردان امام صادق هستی، او خود به ملاطفت به سخن ما گوش می دهد و بدتر از این سخنان از ما می شنود اما با نرمی یا یک کلام اساس سخنان ما در هم می ریزد.

دکتر عالمی کارشناس دیگر نشست به «جایگاه امامت» در منظومه معارفی شیعی اشاره نمود. وی امامت را  اساسی ترین مفهوم در نظام اعتقادی شیعه و وجه مایز اصلی آن از سایر مذاهب و فرق اسلامی قلمداد نمود. وی در ادامه  به بیان تمایز نبوت و امامت پرداخت، و بر جایگاه رفیع امامت تأکید کرد. بر اساس بیان روایات، امام مقام ولایت را دارد که می‌توان  مفترض الطاعه بودن را از آن استنباط نمود.

استاد دکتر ذبیح افشا گر، اخرین کارشناس این نشست ضمن بیان این که امام سبب اتصال زمین و آسمان است،  در ادامه سخنانش، شیوه‌های برخورد امام صادق علیه السلام با شاگردان و شیفتگان معارف ناب اسلامی را بیان  متذکر شد. اهم نکات ایشان را می‌توان ذیل این محورها خلاصه کرد:

1. تقویت انگیزه شاگردان از طریق بیان جایگاه علم و برتری آن حتی از عبادت
2. تقویت اخلاص شاگردان و بر حذر داشتن از تحصیل علم برای اهداف ناسالم
3. ادب اموزی شاگردان
4. تلاش برای آموزش
5. به کاگیری شاگردان در جهت نشر معارف اسلامی
6. تقویت شاگردان برای مناظره علمی و استعداد یابی
7. راهنمایی و تذکر شاگردان و بیان نقاط قوت و ضعف آنان
8. تواضع در مقابل شاگردان و پذیرایی و احترام شخصی آنان
9. اظهار همدردی با شاگردان در مصیبت ها و تسلیت و همدردی با آنان.

در نهایت این جلسه با جمع‌بندی کارشناس محترم به پایان رسید.