به مناسبت هفته پژوهش نشست علمی « روش تفسیر تربیتی قرآن کریم» به ابتکار دانشکده علوم اسلامی و معاونت پژوهش برگزار گردید. دبیر نشست دکتر قربان‌علی فکرت و کارشناس آن دکتر سید آقاحسن حسینی بودند.

پس از تلاوت آیات کلام‌الله مجید توسط قاری محترم، دبیر نشست ضمن گرامی‌داشت هفته پژوهش و عرض تسلیت به‌مناسبت دهه فاطمیه (س) از آقای دکتر حسینی خواست که راجع به موضوع نشست طرح بحث نماید.

دکتر حسینی نیز ضمن عرض تسلیت به‌مناسبت ایام فاطمیه(س) و هفته پژوهش، از اساتید، دانشجویان حاضر در نشست تشکر نمود. وی از دانشگاه بین‌المللی المصطفی(ص)العالمیه- افغانستان، معاونت پژوهش و دانشکده فقه و حقوق سپاسگذاری نمود که زمینه را برای فعالیت‌های قرآنی و من‌جمله تفسیر قرآن در افغانستان را هموار نموده است. ایشان سپس بیان داشت که علوم قرآنی امروزه به یک حوزه معرفتی گسترده مبدل شده است که تفسیر یک بخش از آن است. ایشان بیان داشت که پیشینه علم تفسیر به زمان رسول مکرم(ص) اسلام می‌رسد و اولین مفسر ایشان بوده است.  سپس به تأسی از ایشان صحابه و تابعین تفسیر نوشته‌اند، اما این تفاسیر بیشتر روایی-حدیثی است و صبغه تحلیلی ندارد. در قرن‌های 6و 5 قمری تفسیرهای تحلیلی و اجتهادی به صحنه می‌آید و سپس در قرن‌های 11 و 12 قمری تفاسیر روایی اوج می‌گیرد. این دوره مقارن با نفوذ اخباریگری در میان شیعیان و در میان اهل سنت نیز سلفیسم موقعیت دست بالاتر را پیدا می‌کند. اما در قرن‌های 14 و 15 قمری تفسیرهای مختلف از منظرهای گوناگون نوشته می‌شود. یکی از این منظرها  تفسیر قرآن را با رویکرد علم مدرن و با هدف همسو کردن قرآن با یافته‌های علم تجربی، تفسیر می‌کند. در این دوره که آن را می‌توان دوران معاصر نیز نامید، تفسیرهای موضوعی برای اولین بار به صحنه می‌آید. ایشان تفسیرهای تربیتی و اخلاقی را در مقایسه با تفسیر موضوعی پدیده‌ی با سابقه تاریخی به‌نسبت بلند معرفی نمود، اما خاطرنشان کرد که در گذشته تفاسیر تربیتی در لابلای موضوعات دیگر بوده است اما در دوران معاصر تفسیر تربیتی به صورت موضوعی و مدون در دستور کار قرار گرفته است. ایشان به‌صورت مشخص از تفسیر حسین میرزاخانی و تفسیر انورالبار یاد نمود که با رویکرد تربیتی و اخلاقی قرآن را تفسیر نموده‌اند.

رئیس دانشکده علوم اسلامی، سپس به‌صورت مفصل به روش تفسیر تربیتی پرداخت و گفت نخست باید در تفسیر تربیتی مفسر باید درک خود را از تربیت منقح کند. آیا تربیت صرفا یک امر مربوط به رفتار و فراگیری مهارت‌ها می‌شود یا امور شناختی را نیز شامل می‌شود به عبارتی دیگر تعلیم جزو تربیت است یا امر جداگانه است؟ آیا اخلاق نیز در حیطه تربیت قرار می‌گیرد یا تفاسیر اخلاقی خارج از حوزه تفاسیر تربیتی‌اند؟

نکته دیگر اینکه در تفسیر تربیتی ما ناگزیر هستیم که نگاه میان‌رشته‌ی داشته باشیم. این ذهنیت به ما کمک می‌کند که از دستاوردهای روانشناسی، جامعه‌شناسی، مدیریت، علوم تربیتی استفاده کنیم. ثالثا، در تفسیر تربیتی باید نگاه مقارنه‌ی و تطبیقی لحاظ شود. ایشان با توجه به این ملاحظات بیان داشت که در تفسیر تربیتی ما نیاز داریم که کاری شبیه آنچه در حوزه آیات الاحکام و فقه تربیتی شده است، انجام شود.

دکتر حسینی به‌عنوان چهارمین نکته روش‌شناختی بیان داشت، که قرآن باید داور نهایی باشد و یافته‌های علوم تربیتی و روانشناختی باید به قرآن عرضه شود نه اینکه قرآن در پرتو این یافته‌ها که غیر قطعی و مقطعی است ملاک قرار بگیرد و قرآن بر اساس آنها تفسیر و تأویل شود. خامسا اینکه در تفسیر تربیتی نگاه روش‌شناختی داشته باشیم. و در نهایت نگاه ما به قرآن باید این باشد که قرآن کتاب هدایت است و البته که درآن مسائل و موضوعات دیگر نیز محل بحث واقع شده است. این را باید مدنظر داشته باشیم که قرآن کتاب اقتصاد، یا علم فیزیک و کیمیا نیست.

این استاد دانشگاه در پایان نشست اظهار امیدواری کرد که یک تحول قرآنی در جامعه ایجاد شود و همه‌ی ما در پرتو قرآن به وحدت، همدلی و سعادت رهنمون شویم.